Kleine opmerking: als ik je blog lees worden mijn ogen soms ‘moe’, omdat ik de witte letters op een zwarte achtergrond niet prettig vind. Maar misschien ben ik daar de enige in.

Ik ben mij er van bewust dat ICT-gerelateerde vernieuwingen niet de enige als verbetering gepresenteerde vernieuwing in het onderwijs is. Het voorbeeld van CGO en het voorbeeld van de leerlingen met leer- en gedragsproblemen is niet voor niets gekozen.

Technologie is wel een factor die het onderwijs m.i. noodzaakt om te vernieuwen, en het is een middel om vernieuwingen mogelijk te maken. Er wordt wat mij betreft zelfs onvoldoende gekeken naar de mogelijkheden van ICT om onderwijs te personaliseren (zodat we beter rekening kunnen houden met verschillen tussen leerlingen) en om de administratieve rompslomp te reduceren. Ik ben me er ook terdege van bewust dat docenten te maken hebben met een weerbarstige praktijk waarbij vernieuwingen (al dan niet met ICT) ook nog eens overhaast, onvoldoende doordacht en onzorgvuldig worden ingevoerd. Maar dat staat los van de noodzaak om te veranderen. En daar ging mijn bijdrage over (en over ce achtergronden van weerstanden).

Opnieuw wordt in dit artikel de klassieke fout van bijna alle ICT-onderwijsvernieuwers gemaakt:

Vernieuwingen op ICT-gebied zijn slechts een klein deel van alle veranderingen die op het dienblad van de school komen. Als we daarbij dan ook nog uit het oog verliezen dat ICT hooguit ondersteunend dient te zijn, opgeteld bij de kosten en de tijdsinvestering die al die zaken met zich meebrengen, waarbij de meerwaarde niet voor iedereen gelijk of zelfs maar bewezen is, dan is de polarisatie binnen de twee kampen wel begrijpelijk en verklaarbaar.
Ik reken mezelf ook tot diegenen die het gebruik van ICT binnen het onderwijs een warm hart toe dragen en die daar grote mogelijkheden in zien. Maar laten we de realiteit: steeds grotere werkdruk, grotere klassen met steeds meer zorg vragende leerlingen, een toenemende bureaucratie en administratieve rompslomp, steeds meer veranderingen en steeds grotere bezuinigingen niet uit het oog verliezen. Er is meer in het onderwijs dan een apparaatje wat licht geeft en “bliep!” zegt.

Ooit ben ik afgestudeerd als docent Theologie/Levensbeschouwing op het onderwerp Computer Aided Learning binnen Levensbeschouwing. Dat was vorige eeuw toen computers alleen nog maar karakters konden afbeelden. Je wekte de indruk van aparte schermen met streepjes en puntjes karakters. Dat was ooit.

Mijn hypothese was toen dat het uitermate waardevol zou zijn voor het onderwijs om computertechnologie voluit in de klas te gaan gebruiken. Wat ik destijds vermoedde en in de praktijk bevestigd heb gezien is dat de kosten voor de automatisering de pan uit zouden rijzen en dat de hoeveelheid extra werk die door de automatisering zou ontstaan als gevolg van het feit dat de docent(e) toch voornamelijk alleen voor de taak zou komen te staan, een onwerkbare extra verzwaring van de lestaak zou opleveren.

Hoewel automatisering in het onderwijs in allerlei vormen is doorgedrongen, wordt het potentieel van de technologie met geen mogelijkheid gehaald. Volgens mij is de oorzaak daarvoor dat de overschakeling naar persoonsgedreven onderwijs achterwege is gebleven. Kinderen krijgen nog steeds klassikaal les. Iets wat door de maatschappelijke ontwikkelingen in toenemend tempo wordt achterhaald.

De schrijver van het ‘artikel’ in de kop van dit artikel, Johan Gielen, geeft in mijn ogen een mooi voorbeeld hoe de verpersoonlijkte technische communicatiemiddelen in de smartphones, de broekzaktechnologie, te integreren is in het lesgeven van vandaag. Ik vind dhr. Gielen een mooi voorbeeld van een docent die zelf kiest hoe en wanneer hij technologie wenst te gebruiken. Een onderliggende gedachte waar dhr. Gielen blijkbaar (onbewust misschien) van doordrongen is, is dat hij zelf beslist over hoe de wereld gaat worden. In relatie tot de acties en gedachten van anderen wel te verstaan, maar toch onbetwistbaar.

Naar mijn mening is het deze gedachte die mensen in het algemeen in relatie tot het gebruik van technologie (in het onderwijs) het meest functioneel kan doen beslissen waar ze willen uitkomen. Want dat is volgens mij nog altijd iets dat mensen, telkens opnieuw, zelf, met elkaar, maken.