Overlevingsdrang

Dit bericht is 2865keer gelezen!

auschwitzNadat je Auschwitz hebt overleefd vervolgens de oudste nog levende man op aarde worden. Dat kan dus. Yisrael Kristal leeft na de bevrijding van het kamp, in 1945, en na het verliezen door de oorlog van zijn vrouw en twee kinderen, nog rustig 71 jaar verder. De ultieme overwinning op het ultieme kwaad, op de hel, zou je kunnen zeggen. Wraak misschien, ook al zijn er nog maar weinigen over om je op te wreken.

Zijn leven lang maakt hij snoepjes, eerst in Polen, later in Israël. Alleen in het getto van Lodz, en in Auschwitz, daar was geen plek voor het maken van snoepjes. Daar was geen kleur. Enkel het zwart van de modder, het grijsgrauw van barakken en het zwart van de rook uit het crematorium.
In Auschwitz ben ik diverse malen geweest, in zomer en winter, tijdens een alles verkillende stuifsneeuwjacht. Op de een of andere manier is het daar ook nu nog ’s zomers altijd winter. Een winter die neerdaalt in je hart en die bezit van je neemt, en die me heel af en toe in mijn dromen achtervolgt met gruwelbeelden en worgende doodsangst. En ik ben van ná de oorlog.
Hoe leef je dan verder, 71 jaar lang, wanneer je het écht hebt meegemaakt en je je vrouw en je kinderen moest achterlaten in die winter. Eeuwige sneeuw en ijs, permafrost in je hart. Elke nacht het gegil, het geschreeuw, de vuurgloed uit de schoorstenen, de stank van verbrand mensenvlees. Wanneer je er niet geweest bent, kun je je het niet voorstellen. De hel valt niet te beschrijven, lijkt mij, elk beeld lijkt nog te gekleurd. Blijkbaar zijn er dus mensen die dit 71 jaar lang kunnen volhouden, die nog iets zinnigs van hun leven hebben gemaakt, die de moed hadden om te hertrouwen en opnieuw snoepjes te gaan maken, terwijl je zou verwachten dat elk vertrouwen in de medemens voorgoed verdwenen zou zijn.
Je zou haast zeggen dat hier een bedoeling achter zit; een hogere macht die zegt: geef nooit op, en ik laat je zo lang mogelijk leven om dit uit te dragen. Maar die misschien wél heeft toegelaten alles wat Yisrael in die oorlog is overkomen. Kun je dan nog een geloof behouden? Yisrael wel; hij draagt een keppeltje. Zou hij toen, kijkend naar het vuur en de rook uit het crematorium, waar de as van zijn vrouw de lucht in werd geblazen, hebben gedacht: ik hoop dat ik 112 word, de oudste man op aarde eens, en ik dank mijn god daarvoor? Op een plek waar de levensverwachting vanaf het moment van binnenkomst  varieerde van een uur tot enkele maanden? Het illustreert de waanzin van deze wereld, de waanzin die Auschwitz was. De knik bij de selectie op de perrons, naar links, naar de dood of naar rechts, waarmee je de oudste man op aarde zou worden en Auschwitz zou overleven. Degene die de knik gaf, illustreerde daarmee zijn eigen plek in de hel, en bepaalde daarmee dat wij nu dit nieuwsbericht kunnen lezen en dat ik dit stukje daarover kan schrijven. Hij droeg ook bij aan het ontstaan van Israël, waar de oudste man op aarde nu woont. Israël, of je het nu met de daar gevoerde politiek eens bent of niet, is gebouwd op overlevingsdrang, op de overwinning op de Nazi’s, net zoals de Verenigde Staten gebouwd zijn op en gegroeid zijn door vluchtelingen, dezelfde soort vluchtelingen die wij nu met argusogen Europa zien binnenkomen. Op beide landen is genoeg aan te merken, maar overlevers hebben hen opgebouwd, met vallen en opstaan, maar vooral met hopen op een beter leven. In leven blijven, bijvoorbeeld als snoepjesfabrikant in Israël of als fietsenmaker in een vluchtelingenproject in Zaandam levert uiteindelijk het meeste op. Een leermomentje.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

5 × vier =